דאָס ייִדישע לשון פֿירט אַ לעבהאַפֿטן "פֿלירט", טײלמאָל ביז אַ לעבעדיקן "ראָמאַן", מיט אַלע לשוֹנות, מיט װעלכע ער קומט אין אַ שכנותדיקן באַריר. די אינפֿילטראַציע פֿון איין שפּראַך אין דער אַנדערער אין אַזאַ אָדער אַנדערער מאָס פֿון קעגנזײַטיקײט, און שפּרײט טײלמאָל זיך אויס איבער װײַטע שפּראַכלעכע טעריטאָריעס. די סיבּות זײַנען לרובֿ זעלבסטפֿאַרשטענדלעכע.

געװײנלעך דרינגען אַרײַן װערטער פֿון איין שפּראַך אין דער אַנדערער װען זײ קענען דינען װי אַ בעסערער עקװיװאַלענט פֿאַר אַ געװיסן באַגריף, פֿאַר אַ מער בילדערישן אָדער שילדערישן, אַ מער טרעפֿלעכן אויסדרוק, װעלכער פֿעלט אפֿשר, אָדער איז נישט גענוג באַקאַנט, אין דעם אײגענעם שפּראַך־אוצר פֿאַר אַזאַ אָדער אַנדערער דער־ שײַנונג.

אין דעם פֿאָלקסטימלעכן באַנוץ פֿאַר דעם קאָלאָקוויאַלן גערײד דינען אָפֿטמאָל פֿרעכע, אָדער אַ"ג "מיאוסע רײד" פֿון דעם װוּלגאַרן, "נידעריקן" לעקסיקאָן װי חוזק ־רײד פֿאַר כּל־מיני פֿאַרװײלערס אויף דער בינע פֿון דעם װוּלגאַרן קאַבאַרעט, אָבער אויך פֿאַר דעם נידערי קן רעפּערטואַר פֿון װיצן, קללות און פֿאַרברענגע־ נישן אין די סאַלאָנען פֿון ביליקן רינשטאָק־ הומאָר. דער עיקר

די פֿערטע זומער־ פּ ראָגראַם פֿאַר יידישער ש פּ ראַך און קולטור איז געעפֿנט געוואָרן דעם 21־סטן יוני אין תּל־אבֿיבֿער אוני­ווערסיטעט און האָט געדויערט פֿיר וואָכן, ביז דעם 15־טן יולי, מיט אַ רעקאָרד־צאָל באַטייליקטע - הונדערט צוואַנציק סטודענטן, כן ירבו.

מיטן אינטענסיװן זומער־קורס האָבן אָנגעפֿירט פּראָפֿ' חנה ווירט־נשר, ראָש פֿון דער פּראָגראַם פֿאַר יידישער שפּראַך, ליטעראַטור און קולטור א"נ פון דער משפּחה גאָלדרײַך בײַם תּל־אבֿיבֿער אוניווערסיטעט, און פּראָפֿ' אַבֿרהם נאָווערשטערן, דער ראָש פון בּית שלום עליכם.

דאָס יאָר האָט דער זומער־קורס צוגעצויגן סטודענטן פֿון 14 לענדער

איז פֿאָרגעקומען דעם 27־סטן מיי אין דעם װעלט־צענטער פֿאַר יודאַיִסטישע װיסנשאַפֿטן אין העברעיִשן אוניװערסיטעט אין ירושלים. עס זײַנען אויפֿגעטראָטן מיט רעפֿעראַטן די פּראָפֿעסאָרן אַ. נאָװערשטערן, חוה טורניאַנסקי, יחיאל שײנטוך, ישראל ברטל, װי אויך אייניקע לעקטאָרן פֿון אויסלאַנד, און די דאָקטאָראַנטן: מרים טרין, רועי גרינװאַלד, גלי דרוקער, מיכאל לוקין, משה מגיד, לילך נתנאל און נטע אבוגוב.

בײַם סוף פֿון דעם כינוס האָבן די דאָקטאָראַנטן זיך באַטײליקט אין אַ פֿאָרום אַרום דעם קײַלעכיקן טיש.

אויף דער איניציאַטיװ פֿון זוהר שביט, פּראָפֿ' פֿון קולטור־ שטודיעס אין תל־אַבֿיבֿער אוניװערסיטעט, זײַנען דעם זומער אויך שאַפֿונגען פֿון ייִדיש־פּאָעטן - סוצקעװער, קאַדיע מאָלאָדאָװסקי, יעקב גלאַטשטײן און משה־לײב האַלפּערן עקספּאָנירט געװאָרן אויף די צענטראַלע בולװאַרן פֿון דער שטאָט, בײַ דער זײַט פֿון די באַקאַנטע העברעיִשע דיכטער.

דער סיום פֿון דעם צענטן יאָר ייִדיש־לימודים אין בית שלום עליכם אין תל־אַבֿיבֿ איז געפֿײַערט געװארן דעם 16־טן יוני דורך די תלמידים פֿון די פֿאַרשײדענע גראַדן.

װי עס גיט אונדז איבער פּראָפֿ' אברהם נאַװערשטערן, דער פֿאַרװאַלטער פֿון די לימודים, האָט די צאָל תלמידים הײַנטיקס יאָר באַטראָפֿן 300 און די צאָל קלאַסן - אָדער לערן־גראַדן, לויט זייערע קענטענישן אין דער שפּראַך און אין אירע פֿאַרשיִדענע אַספּעקטן - האָט באַטראָפֿן 17 - אין פֿאַרגלײַך מיט 100 תלמידים אין צװײ קלאַסן פֿון אָנהײבערס און פֿאָרגעשריטענע.

װי האָט עס פֿאָרויסגעזאָגט ה. לייוויק? - ייִדיש װעט אַרויס פֿון די קעלער־שטובן און װעט אַרײַן אין דער אַקאַדעמיע, איצט, װאָלט מען געקאָנט זאָגן, קערט זי זיך אום פֿון דעם אַקאַדעמישן סאַלאָן צוריק אין חדר אַרײַן... אַזוי װי איציק מאַנגער, װאָס איז געקומען "זיך װאַלגערן" אין ישׂראל, " װאַלגערט זיך" איצט ייִדיש אין די קאַרידאָרן און סאַלאָנען פֿון די אוניװערסיטעטן - פֿון דער קאַטעדרע דורך "קרײַזן" ("חוגים") און אינסטיטוטן, זוכט אַ װינקל פֿאַר זיך, און האָט געפֿונען אַ צימער - אַן אַקאַדעמישן חדר אין באר־שבע אוניװערסיטעט אויפֿן נאָמען פֿון בן־גוריון - דעם גרינדער פֿון דער מדינה, װעמען ייִדיש האָט בײַ זײַן לעבן אים געגרילצט אין די אויערן...

װיפֿל צינישן הומאָר האָט זי, די איראָניע פֿון גורל...

מיט דעם אַקאַדעמישן חדר װעט אָנפֿירן פּראָפֿ' דוד הירש ראָסקעס. די פֿײַערלעכע

דער יערלעכער לאַנד־צוזאַמענפֿאָר פֿון די ייִדישע כאָרן איז פֿאָרגעקומען אין דעם אינטערנאַציאָנאַלן קאַנגרעסן־צענטער אין אשקלון דעם 4־טן יולי אונטערן פּאַראָנאַזש פֿון דעם בירגער־ מײַסטער פֿון דער שטאָט, בֶּני ו ַקנין, מיטן אָנטייל פֿון 20 כאָרן - 5 פֿון זיי פֿון אשקלון.

אין דעם געזאַנג־פֿאַרמעסט צווישן די 20 כאָרן האָט זיך צװ.אַנד אויסגעצײכנט דער מיכאל קלעפֿפיש־כאָר פֿונעם קולטור־ קרײַז בײַם אַרבעטער־רינג אין תל־אַבֿיבֿ, װעלכער איז געפֿאָרן אַהין צוזאַמען מיטן װילנער כאָר.

בית לייוויק, די היים פֿון דער ייִדישער שרײַבער־משפּחה אין ישׂראל, האָט אויסגענוצט די געלעגנהייט פֿון יצחק ניבאָרסקיס קורצער אָנװעזנהייט אין לאַנד װי אַ לערער און לעקטאָר אויף דעם אינטענסיװן זומער־סעמינאַר פֿון ייִדיש און ייִדישער ליטעראטור און קולטור, כּדי זיך צו טרעפֿן מיט אים אין דער שרײַבער־אכסניה און אויסצוהערן פֿון אים - צו דער געלעגנהייט פֿון אָפּצײכענען 40 יאָר נאָך לײװיקס טויט - דעם גלענצנדיקן באַלערנדיקן רעפֿעראַט װעגן דעם גרויסן דיכטער, איבערגעגעבן פֿון זײַן פּערזענ־ לעכן קוק־װינקל און פֿון אַנדערע קולטור־געזעלשאַפֿט־ לעכע און ביאָגראַפֿישע אַספּעקטן, אין אַן אינטימער און הײמישער אַטמאָספֿער.

אין בית לײװיק איז פֿרײַטיק דעם 9־טן יולי פֿאָרגעקומען די פּרעזענטאַציע פֿון דעם נײַעם בוך פֿון משה דוד חייט "פֿון שמייכל ביז ערנסט איז נאָר אײן טראָט". דער מחבר האָט דערצײלט װעגן דער אויסגאַבע און דער פֿארזיצער פֿון דעם שרייבער־פאַרײן און די אַנװעזנדיקע האָבן אים געװוּנטשן הצלחה.