מערץ :

שלום־עליכם (שלום ראַבינאָװיטש) - איינער פֿון די דרײַ קלאַסיקער פֿון דער ייִדישער ליטעראַטור און מלך פֿון דעם ליטעראַרישן ייִדישן הומאָר. געב. דעם 2־טן מערץ 1859 אין פּערעיאַסלאַװ, אוקראַיִנע. ביז 1906 געלעבט אין קיִעװ, געשטאַרבן אין ניו־יאָרק דעם

2־טן מײַ 1916.

אסתּר רחל קאַמינסקאַ (האַלפּערן) - "די מאַמע פֿון ייִדישן טעאַטער", געב. 1868. 7.03 נעבן גראָדנע, געשט. 27.12.1925 אין װאַרשע.

דעם פֿופֿציקסטן זעקסטן מערץ

דו פֿילסט שוין אין די ביינער

אַז ייִנגער וועסט ניט ווערן

מיט דיר צוזאַמען שטיינער

קײַקלען זיך און יערן

אַ נײַער ייִדישער ליטעראַרישער זשורנאַל האָט אָנגעהויבן דערשײַנען אין פּאַריז און איז באַשטימט פֿאַר נײַע שאַפֿונגען. זײַן נאָמען איז:

גילגולים - נײַע שאַפֿונגען. רעדאַקטאָר פֿון דער צײַט־ שריפֿט איז זשיל ראָזיע, דער פֿאַרװאַלטער פֿון דער מעדעם־ביבליאָטעק אין פּאַריז; שפּראַך־באַראַטער:

יצחק ניבאָרסקי . פֿון די 11 מחבּרים װאָס באַטײליקן זיך מיט זייערע נײַע יצירות, זענען 10 פּאָעטן און נאָר איינער, אַ. שפּיגלבלאַט פֿון ישׂראל, מיט אַ דערציילונג.

די ערשטע ייִדישע צײַטונג האָט דערזען די ליכט־ שײַן אין אַמסטערדאַם דעם 13־טן אויגוסט 1686. געהײסן האָט זי "קוראַנט" (קוריער). זי פֿלעגט אַרויסגיין צװײ מאָל אַ װאָך און איר רעדאַקטאָר איז געװען אַ גר (געבוירן נישט װי אַ ייִד) מיטן נאָמען משה בר־אַבֿרהם. די טעמאַטיק - נאָר נײַעס און אַנאָנסן, װי למשל:

"אין ליסבאָן, פּאָרטוגאַל, האָט מען אַרעסטירט דרײַ רײַכע בירגער, פֿאַרדעכטיקטע אַלס מאַראַנען. בּעת דעם פֿאַרהער האָבן זײ ניט געלײקנט, אַז זײ זײַנען ייִדן און אַזעלכע װעלן זײ בלײַבן. אַלע דרײַ האָט מען פֿאַרברענט אויפֿן שײַטער־הויפֿן"; אַן אַנאָנס, אַז אין גיכן װעלן זײַן אין פֿאַרקויף 3000 עקזעמפּלאַרן פֿון תּנ"ך מיט אַ ייִדישן טײַטש.

אין מערבֿ־ און אין מיטל־אײרפּע זײַנען ייִדישע צײַטשריפֿטן אַרויסגעגאַנגען קורץ־טערמיניק און ניט רעגולער, און געװײנלעך איז די שפּראַך געװען אַ מין דײַטש מיט ייִדישע אוֹתיות. אַ קאַפּיטשקע פּרעסטיזש־ פֿולער איז אין יענע קאַנטן געװען די לשון־קוֹדשדיקע (העברעיִשע) פּרעסע. אין מיזרח־אײראָפּע איז אונדזער געדרוקטע פּרעסע אויפֿגעקומען שפּעטער. אין דער עסטרײַך־ אונגאַ־ רישער מאָנאַרכיע, דער עיקר אין גאַליציע און אין רומעניע, זײַנען נאָר צײַטנװײַז אַרויסגעקומען ייִדישע צײַטונגען. אין גרעסטן ייִדישן ייִשובֿ, אין רוסלאַנד, האָט מען געמוזט אַרויסקריגן דערויף אַ דערלויבעניש פֿון דעם צאַרישן רעזשים. די װאַרשעװער משׂכּילים האָבן אין 1823 אַרויסגעגעבן אַ װאָכנבלאַט

"וואָס, ער לעבט נאָך?!.."

מוזיקאַלישע דראַמע פֿון דניאל גלאי און צבֿי כּנר

אַ שטאַרקן אײַנדרוק האָט געמאַכט אויף דעם עוֹלם אין זאַל פֿון דעם מוזיקאַלישן צענטער "פֿעליציאַ בלומענטאַל" אין תל ־ אביב, װוּ עס איז אַנומלט אויפֿגעפֿירט געװאָרן װי אַ וועלט ־ פּרעמיערע די נײַע מוזיקאַלישע שאַפֿונג פֿון דעם מוזיקער, קאָמפּאָזיטאָר און פּיאַניסט דניאל גלאי.