עס איז לעצטנס געװאָרן אַ מאָדע אין דער העברעיִשער פּרעסע זיך צו צעשמעלצן אין לויב פֿאַר ייִדיש און צו באַגלײטן דעם לויב מיט הספּד־דיבּורים װעגן איר אונטערגאַנג. אַן אויסנאַם איז דער "הארץ", אין זכות פֿון זײַן ליטעראַרישן געהילף־רעדאַקטאָר װעלכער איז אַ גרויסער "פּאַטריאָט" פֿון דער ייִדיש־ קולטור.

חוץ דעם "הארץ" איז די העברעיִשע פּרעסע, אַזוי װי דער גאַנצער יש ראלדיקער עסטאַבלישמענט, אָפּגעקו־ מען אין בעסטן פֿאַל מיט קורצע אָנצוהערענישן װעגן דעם טויט פֿון דעם גרויסן ייִדישן פּאָעט.

עס איז אפֿשר נאָר אַ צופֿאַל, אָבער עס האָט לאַנג נישט געדויערט, און צװײ טעג נאָך סוצקעװערס לװיה איז אין דער סאַמע פֿאַרשפּרײטסטער צײַטונג,, אין "ידיעות אחרונות" (דעם 26.01.2010) דערשינען אַן אַרטיקל פֿון ענת פּלוצקער, אונטערן קעפּל: דער טויט פֿון אַ קולטור - דער לעצטער מאָהיקאַנער פֿון יידישלאַנד". מיטן לייענען דעם אַרטיקל װערט אָבער קלאָר, אַז דאָס מײנט נישט די שרײַבערין דעם נאָרװאָס פֿאַרשטאָרבענעם דיכטער סוצקעװערן, נאָר אַן אַנדערן ייִדישן דיכטער, װאָס איז געשטאָרבן מיט אַן ערך דרײַסיק יאָר צוריק.

עס זײַנען שוין געװען אַ סך "לעצטע מאָהיקאַנער" פֿון דער ייִדיש־קולטור אין דער העברעיִשער פּרעסע אין לאַנד. קיינער פֿון זײ, און אויך נישט דער דיכטער דוד ספֿאַרד, װאָס איז געשטאָרבן אין לאַנד אין יאָר 1981, איז נישט געװען "דער "לעצטער". ענת פּלאָצקער, אַ פֿעיקע שרײַבערין מיט אַ פּובליציסטישן יחוס, אָבער קענטיק מיט נישט גענוגנדיקן װיסן אויף דער דאָזיקער טעמע (דאָס איז נישט איר פֿאָרשונגס־פֿעלד). האָט אָבער, מסתּמא צוליב איר אויבנדערמאָנטן יחוס - איר זיידע איז געװען דער ייִדישער זשורנאַליסט יוסף גאָלדקאָרן, דוד ספֿאַרדס אַ נאָענטער פֿרײַנד), געװאָרן באַאײַנדרוקט פֿון אַ נאָרװאָס אין פּוילן דערשינענער ביאָגראַפֿיע פֿון דוד ספֿאַרד. דאָס איז אַן אַרבעט פֿון אַ פּוילישער פֿאָרשערין, יאָהאַננאַ נאַלעװײַקאָ קוליקאָװ, פֿון װעלכער עַנַתּ פּלאָצקער

"װער װעט בלײַבן, װאָס װעט בלײַבן? בלײַבן װעט אַ װינט"...

עס איז מיר שװער זיך צו באַפֿרײַען פון די געמישטע געפֿילן, צוריקקערנדיק זיך נעכטן פֿון דער לװיה, איבער װעלכער עס האָט געשװעבט אין מײַן דמיון די אויבנדיקע פֿראַגע פֿון דעם נפֿטר דעם אומרויִקן פּאָעט, װען מיר האָבן אים, צוזאַמען מיט די הונדערטער אבֿלים, באַגלײַט אויף זײַן לעצטן װעג אין דעם זוניק־װינטיקן װעטער צו זײַן אייביקער רו.

"װער װעט בלײַבן, װאָס װעט בלײַבן" - די װערטער פֿון אַבֿרהם סוצקעװערס קיומדיקער שאלה (אין "לידער פֿון מײַן טאָגבוך"), װאָס דער דיכטער אַלכּסנדר שפּיגלבלאַט, דעם נפטרס לאַנגיאָריקער מיטרעדאַקטאָר אין "די גאָלדענע קײט", האָט אָקערשט דערמאָנט אין זײַן הספּד־ליד װאָס ער האָט געלײענט בעת דעם אָפּזעגענונגס־אַקט פֿון דעם נפֿטר אין דעם פֿול־געפּאַקטן גרויסן לװיה־זאַל פֿאַרן אַרויסגײן פֿון דעם לװיה־צוג צום פֿרישן, נאָרװאָס אויסגעגראָבענעם קבֿר. אויפֿן װעג האָבן דעם עוֹלם מיטבאַגלייט די אָנגעלאָדענע אײַנדרוקספֿולע רײד פֿון פּראָפֿ' אַבֿרהם נאָװערשטערן, װעלכער האָט מיט פּיעטעט און מיט טיפֿן װײטיק געשילדערט די געשטאַלט פֿון דעם ייִדישן פּאָעט, דעם גרויסן מאַן פֿון אוניװערסאַלן פֿאַרנעם, און באַקלאָגט דעם שװערן פֿאַרלוסט פֿאַר דער ייִדישער קולטור־װעלט. און עס האָבן אונדז באַגלײט און געקלונגען אין די אויערן די קלוגע פֿערזן פֿון דער דיכטערין רבקה באַסמאַן בן חײם, "אַבראַשאַס " לאַנגיאָריקער פּען־קאָלעגין זינט די צײַטן פֿון "יונג װילנע". דער פֿאָרזיצער פֿון דעם פֿאַרבאַנד פֿון די ייִדיש־שרײַבער אין ישׂראל, דניאל גלאי, האָט אין זײַן הספּד־װאָרט באַצײכנט סוצקעװערן װי דעם "נאַציאָנאַלן דיכטער" פֿון ייִדישן פֿאָלק. די רירנדיקע קלאַנגען פֿון דער זינגערין רות לעװין האָבן אַרויסגערופֿן אַ ציטער און אַדורכגעשניטן די געדיכטע, אין צער פֿאַרקלעמטע לופֿט אין דעם הספּדים־זאַל בעת זי האָט געזונגען סוצקעװערס באַרימט ליד "אונטער דײַנע װײַסע שטערן", דאָס ליד פֿון תּפֿילה און אַנטלויף פֿון זײַנע פֿאַרפֿאָלגערס און פֿון גאָט - לויט די װערטער פֿון בֶּני מֶר אין זײַן הספּד־אַרטיקל אין העברעיִשן "האָרץ" (21.01.2010).

און איבער אַלץ האָט בעת דעם גאַנג צום קבֿר נאָכגעפֿאָלגט און געקלונגען אין די אויערן דער האַרצרײַסנדיקער יאָמער־ און פּײַן־געשרײ פֿון דעם דיכטערס טאָכטער מירעלע, װעלכע האָט אים מיט מסירת־נפֿשדיקער איבערגעגעבנקייט געפֿלעגט און געצערטלט און דערמוטיקט אין משך פֿון די לאַנגע יאָרן פֿון זײַן פֿיזישער אומבאַהאָלפֿנקייט, ביז װאַנען דער טויט האָט אים אויסגעלײזט פֿון זײַנע יסורים. און, צום סוף, איבער דעם פֿרישן קבֿר בּעת דער קבֿורה - די אָנגעװײטיקטע קינאה־רײַד פֿון דעם דיכטערס אייניקל, די אַקטריסע הדס קלדרון, װעלכע האָט מיט דער קראַפֿט פֿון איר קינסטלערישן טאַלאַנט און פּערזענלעכן װײטיק באַװײנט דעם פֿאַרלוסט פֿון איר באַליבטן זײדן, דעם געקרוינטן גרויסמײַסטער פֿון דער מאָדערנער ייִדישער - און נישט בלויז ייִדישער - פּאָעזיע. דעם קדיש האָט געזאָגט איר פֿאָטער

דער פאַראײן פֿון די ייִדישע שרײַבער און זשור־ נאַליסטן אין ישראל האָט אָפּגעצײכנט דעם 60־סטן געבורט־יוֹבֿל פֿון דעם פֿיל־זשאַנערדיקן שרײַבער און שעף־רעדאַקטאָר פֿון "פֿאָרװערטס" באָריס סאַנדלער מיט דער פּרעזענטאַציע פֿון זײַן נײַעם בוך פּאָעמע און לידער, פּרעלודן, קאַפּריזן און בורלעסקעס "אין קלאַנגענעץ פֿון נצח" - אין דער אָפּװעזנהײט פֿונעם מחבּר דעם בעל־יובֿל.

געעפֿנט דעם פֿרימאַרגן האָט זײַן לאַנדסמאַן, דער דיכטער משה לעמסטער, װעלכער האָט געשילדערט דעם אָנהײב פֿון סאַנדלערס שרײַבערישן אַנטװיקלונגס־ װעג פֿון מאָסקװער פעדאַגאָגישן פֿאקולטעט און זינט זיין דעביוט מיטן ערשטן בוך "טרע פּלעך אַרויף צו אַ נס " (מאָסקװע 1986).