דעם 9־טן מײַ מערקט אָפּ די פֿרײַע וועלט יעדעס יאָר דעם יאָרטאָג פֿון איר נצחון איבער דעם נאַצי־דײַטשישן מאָנסטער, װעלכער האָט זיך פֿאַרמאָסטן צו באַהערשן און צו פֿאַרקנעכטן זי אונטער היטלערס "טויזנטיאָריקן דריטן רײַך". הײַנטיקס יאָר פֿײַערט זי, די פֿרײַע װעלט, דעם 65־סטן יאָרטאָג פֿון דעם דאָזיקן נצחון.

די פֿעלקער, וואָס האָבן אָנטיילגענומען אין אָט דער בלוטיקסטער פֿון אַלע מלחמות אין דער וועלט־געשיכטע, האָבן געגעבן צענדליקער מיליאָנען קרבּנות. זיי האָבן אָבער די מלחמה געװוּנען. אַן אַנדערן באַטײַט און כאַראַקטער טראָגט, דאַקעגן, די דאַטע פֿון 9־טן מײַ פֿאַר אונדז, פֿאַר דער ייִדישער שארית הפּליטה פֿונעם חורבּן. דאָס ייִדישע פֿאָלק, װאָס קען

דאָס איז דער ענטפֿער צו די אַלע, וואָס האָבן נישט דערשאַצט, און צומאָל אָפּגעשפּאָט פֿון דעם אָנטײל פֿון די "גלות־ייִדן" אין דעם בלוטיקן פֿאַרמעסט פֿון דער פֿרײַער װעלט

אַמעריקע איז דאָס איינציקע לאַנד אין דעם אינדוסטריעלן מערב אָן אַ פּראָגראַם פֿון אַ מלוכישער געזונטהייט־פֿאַרזיכערונג פֿאַר אירע בירגער. אין זײַן װאַל־קאַמפּאַניע האָט באַראַק אָבאַמאַ צוגעזאָגט, אַז אַלס פּרעזידענט װעט ער אַזאַ פּראָגראַם פֿאַ רװירקלעכן. הויפּטזעכלעך האָט זיך געהאַנדלט װעגן דעם, אַז נישט נאָר זאָלן אַלע אַמעריקאַנער בירגער קענען געניסן פֿון מעדיצינישער הילף, נאָר אויך, אַז די אַסעקוריר־געזעלשאַפֿטלעכן זאָל נישט זײַן דערלויבט אויסצוקלײַבן בלויז געזונטע מענטשן, אָן אַזויגערופֿענע, "פֿון פֿאָרויס עקזיסטי־ רנדיקע אומשטענדן", און אַז זײ זאָלן נישט קענען אַנולירן די אַסעקוראַציע־אָפּמאַכן װיִ נאָר אַ אַ מענטש װערט קראַנק.

אָבאַמאַ האָט אין די װאַלן אָפּגעהאַלטן אַ גרויסן נצחון. איז דאָך גוט. מען מײנט

די היגע רוסיש־שפּראַכיקע צײַטונגען גיבן ניט זעלטן אויף זייערע שפּאַלטן אַן אָרט פֿאַר ייִדיש־ קולטור און אירע טרעגער. אָבער אויף אַזוינס זיך ניט געריכט, און ווען איך האָב אין "נאָוואָסטי נעדעלי" (18.02.2010) דערזען אַזאַ קעפּל: "ווען אײַנשטיין האָט גענומען הילכן אין ייִדיש" - האָט עס מיך, דעם אַלטן ייִדישיסט, גאָר שטאַרק פֿאַר־ אינטריגירט. דער צווייטער סורפּריז איז געװען פֿאַר מיר - דער מחבּר, פּראָפֿ' אַראָן טשערניאַק, אַ מומחה פֿון רוסלענדישער געשיכטע, און אויף אָט דער טעמאַטיק דרוקט ער זיך אָפֿט אין דער היגער רוסיש־שפּראַכיקער פּרעסע.

ווײַזט ער טאַקע אָן, אַז אים איז געווען שטאַרק באַהילפֿיק יוסף פֿוקס, אַ מיטאַרבעטער אין דער חיפֿהער ביבליאָטעק אויף שמואל פּעווזנערס נאָמען. ווי באַקאַנט, האָט א. אײַנשטיין

לויט דעם מחבר פֿון אוראַלטן פֿילאָזאָפֿישן ווערק - קהלת, זעט זיך נישט, אַז אַזוינס זאָל זיך ווען עס איז ענדערן. וואָרעם ער האָט געזען, אַז דאָס לעבן אויף דער וועלט, איז גאַרנישט מיט גאָרנישט: "הבל הבלים", ד"ה נישטיקייט פֿון נישטיקייטן און, אַז "אַ דור קומט אויף און אַ דור גייט אַוועק און די ערד באַשטייט אייביק".

לויט קהלת, אויף וועמען ייִדן זאָגן, אַז ער איז געווען דער קלוגסטער מאַן אויף דער וועלט, וועלן מענטשן אייביק זײַן נישטיקייטן - "גאָרנישט שב־ גאָרנישטן", מענטשן וואָס מע וועט זײ קענען פֿאַרקויפֿן