װאָס האָט מיך געבראַכט צו דעם, אַז איך זאָל שרײַבן מײַן בוך א"נ "אין שאָטן פֿון אומקום"?

ערשטנס : איך האָב געװאָלט, און איך װײס נישט צי עס איז מיר געלונגען, אַרויסברענגען דעם היסטאָרישן הינטערגרונט פֿון די גרויזאַמע געשעענישן, װאַס זענען פֿאָרגעקומען אין דער צײַט פֿון דער דײַטשישער, און איבערהויפּט אונטער דער רומענישער אָקוּפּאַציע; פּרובירן באַשרײַבן די אומבאַשרײַבלעכע שׂינאה פֿון דער אָרטיקער באַפֿעלקערונג צו די ייִדן, מיט װעמען זײ האָבן געלעבט בּשלום אין משך פֿון דוֹרות, װי אויך פֿאַרצײכענען די כאַראַקטעריסטישע שטריכן פֿון דעם אָרטיקן ייִדישן לעבן.

די מאַסיװע רציחות פֿון צענדליקער־טויזנטער ייִדן באַלד נאָך דער אינװאַזיע און די ברוטאַלע דעפּאָרטאַציעס פֿון די לעבנגעבליבענע קײן טראַנסניעסטריע. איידער איך האָב געשריבן מײַן בוך האָט מיר אויסגעזען, אַז עס איז נישט גענוג געשריבן געװאָרן װעגן יענע טראַגישע געשעענישן

אָט גלאַט אין דער װעלט אַזוי שפּאַנען און שפּאַנען

סײַ שבּת סײַ װאָך צװישן פֿעלדער און װעגן,

דו װײסט נישט װוּהין און דו װײסט נישט פֿון װאַנען"

משה קולבאַק: "צװישן פֿעלדער"

איך שרײַב די שורות אין דער פּאַראַלעל־צײַט, װען אין װײַטן אויסטראַליע װעט מען דיך געזעגענען אויף אייביק, מײַן פֿרײַנד דאָבע - דאָבקע. דײַן זון װעט לייענען איינע פֿון דײַנע לידער, דײַן פֿאַמיליע און גוטע פֿרײַנד װעלן שטילשװײַגן, פֿאַרגיסן טרערן און דערמאָנען זיך פֿראַגמענטן פֿון דײַן זײַן אויף דער לעבעדיקער ערד.

דײַטשן שרײַבן צו היטלערן. זײ שטאַרבן אַװעק פֿאַר אים. בריװ פֿון בּאַװוּנדערונג, לויב־געזאַנגען, הײַראַט־ פֿאָרשלאַגן, בעטן זיך בײַ אים ער זאָל באַװיליקן זײ אויפֿצונעמען, װאַרפֿן זיך אים פֿאַר די פֿיס, דערקלערן זיך אין בלינדער טרײַשאַפֿט.

קײנער האָט זיי נישט געצװוּנגען צו שרײַבן; זײ האָבן דאָס געטאָן פֿון גרויס באַגײַסטערונג פֿאַר דעם נאַציזם און זײַנע באַשאַפֿערס. אַרום הונדערט טױזנט בריװ האָבן זיך אויפֿגעהאַלטן אין דעם סאָװיעטישן היסטאָרישן אַרכיװ אין מאָסקװע

בילד פון ד"ר מארעק עדעלמאן

דער פֿראַנצויזישער אויסערן-מיניסטער בערנאַר קושנער (רעכטס) באַערט ד"ר מאַרעק עדעלמאַן, דער