אין די לידער פֿון שמואל צעסלער פֿאַרנעמט הומאָר אַ בכּבֿודיק אָרט. זײַן הומאָר געהערט נישט צו דעם זגאַל פֿון די, וואָס שאָקירן אָדער דריקן זיך אויס "נישט ווי געהעריק". דער הומאָר אין זײַנע לידער איז צאַרט, גוט פֿאַרשטענדלעך פֿאַר קינדער און קורץ פֿאַר דערוואַקסענע.

אין המשך וועל איך זיך אָפּשטעלן אויף עטלעכע ניואַנסן פֿון הומאָר, מיט וועלכע צעסלער פֿאַרנעמט זיך.

צווײ בײַשפּילן.

דער ערשטער: "אַ גאַנג ווי אַ קאַטשקע". ס'איז באַוווּסט, אַז אַ קאַטשקע גייט אויף דער טריקע־ ניש מיט טריט, וואָס "רופֿן אַרויס געלעכטער". דערפֿון איז אָנגענומען דער פֿאַרגלײַך "ער גייט ווי אַ קאַטשקע" אָדער

אַ דרשה אַזאַ פֿון אַ ליטווישן מגיד, וואָס בעט זיך ממש מען זאָל זאָגן די דרשה מיט אַ ניגון.

הומאָרעסקע

=========================

מוֹרי ורבוֹתי !

עס איז ידוע פֿאַר דער גאַנצער וועלט, אַז גאָרנישט איז אַלע מאָל גאָרנישט, און בײַ די אַלע אומשטענדן און באַדינגונגען איז גאָרנישט - גאָרנישט. גאָרנישט אַליין איז אַוודאי גאָרנישט.

און דאָס איז אויך באַוווּסט, אַז הבֿל איז דער טײַטש גאָרנישט, און הבֿלים איז דער טײַטש אַ סך גאָרנישט, און אַלץ מיט אַנאַנדער איז הבֿל הבֿלים - גאָרנישט מיט גאָרנישט.

די וואָס קענען די תּוֹרת המאַטעמאַטיק און חכמת החשבון והתּשבוֹרת, ווייסן, אַז גאָרנישט מיט גאָרנישט איז ג

די ליטעראַרישע פּרעמיע אויפֿן נאָמען פֿון חנה און לײב רובינליכט בײַם פֿאַראײן פֿון ייִדישע שרײַבער אין ישׂראל פֿאַרן יאָר 2011 איז געװאָרן צוגעטיילט דעם שרײַבער מישע לעװ, דער דיכטערין ברוריה װיגאַנד און דעם ליטעראַטור־פֿאָרשער דר' מנחם קרן־קראַץ. די זשורי איז באַשטאַנען פֿון פּראָפֿ' יחיאל שײנטוך, ישׂראל רודניצקי און דניאל גלאי.

די פֿאַרטײלונג פֿון דער פּרעמיע איז פֿאָרגעקומען דעם 19־טן דעצעמבער אין "לײװיק־הויז" אין תּל־אַבֿיבֿ, די היים פֿון דעם שרײַבער־ און זשורנאַ־ ליסטן־פֿאַראײן אין ישׂראל, און איז געװען באַגלייט מיט אַ מוזיקאַלישן קאָנצערט פֿון איזאַבעלאַ אָרדענונג (פֿידל) און ארנון ברכה (קלאַװיר). אין אַ טייל פֿון דעם קאָנצערט האָט באַגלייט בײַם קלאַװיר דער פֿאַר־ װאַלטער פֿון בית־לייוויק און פֿאָרזיצער פֿון ייִדישן שרײַבער־פֿאַראיין דניאל גלאי

אין נאָמען פֿון דער זשורי האָט ישׂראל רודניצקי געלײענט די מאָטיװן פֿאַרן אויסקלײַבן און באַערן די דרײַ לאָרבעראַנטן.

וועגן דעם באַגאַבטן שרײַבער מישע לעװ, געבוירן אין אוקראַיִנע, אין יאָר פֿון דער רוסישער רעװאָלוציע, איז געזאָגט געוואָרן

חיים בײדער / לעקסיקאָן פֿון ייִדישע שרײַבער אין ראַטן־פֿאַרבאַנד - דאָקומענטירט און צוזאַמענגעשטעלט פֿון דעם דיכטער און אַרויסגעגעבן פֿון זײַן עזבֿון אין ניו־יאָרק דורך דעם אַלװעלטלעכן ייִדישן קולטור־קאָנגרעס אונטער דער רעדאַקציע פֿון באָריס סאַנדלער און גענאַדי עסטרײַך, מיט גענאַדי עסטרײַכס אַ װערטערבוך פֿון סאָװעטיזמען.

אַ מוסטערװערק אין דער ביבליאָגראַפֿישער ליטעראַטור, איבער װעלכן זײַן מחבר, דער פֿיל־זשאַנערדי קער פּענ־מײַסטער האָט געהאָרעװעט לאַנגע יאָרן און האָט נישט דערלעבט עס צו זען פֿאַרטיק פֿאַר זײַנע אויגן: דאָס בוך איז דערשינען אַכט יאָר נאָך זײַן פּטירה . די פֿאַרנעמיקע אַרבעט האָבן אין די לעצטע יאָרן אויסגעפֿאַרטיקט זײַנע געהילפֿן און תּלמידים. אַ זעלטענער קװאַל פֿון אינפֿאָרמאַציע װעגן דער ייִדישער ליטעראַרישער ירושה פֿון דעם ייִדיש־סעקטאָר פֿון סאָװיעטישן ייִדנטום. דער לעקסיקאָן עפֿנט זיך מיט דער ביאָגראַפֿיע פֿון זײַן מחבר, דעם דיכטער, שרײַבער און לעקסיקאָגראַף חיים בײדער, און ענדיקט זיך מיט דעם שרײַבער יחיאל שרײַבמאַן.

393 ז"ז לעקסיקאָן+68 ז"ז ווערטערבוך פֿון

סאָװעטיזמען. פּראַכטבאַנד. ניו־יאָרק 2011 .

אורציון ברתנא / הים כמו בּאהבה

דער ים אַזוי װי אין ליבע - ספֿר שירים דו־לשוני עברית־ייִדיש . די לידער פֿון דעם העברעיִשן דיכטער אין אָריגינאַל און אויף ייִדיש, איבערגעזעצט פֿון רבֿקה באַסמאַן בן־חיים . רעדאַקטאָר: ישׂראל רודניצקי. מיט דעם דיכטערס אַ פֿאָרװאָרט אין בײדע לשוֹנות און דעם דיכטערישן נאָכװאָרט - אויך אין בײדע לשוֹנות - פֿון רבֿקה באַסמאַן בן־חיים:

פֿון ברתנא מרדכי

צו ברתנא אורציון

עס האָבן לידער זיך באַגעגנט

אַרום בערג אין צפֿת,

פֿון דאָרט האָט זיך אַן עכאָ פֿון אַ ליד צעקלונגען

פֿון טאַטן צו דעם זון

װאָס האָט אין יענעם פֿאָדעם

זיך אַרײַנגעװעבט

און לידער פֿון עבֿרית אין ייִדיש

זינגענדיק באַלעבט .

96 ז"ז. הילע: שוש װאַסערמאַן. ה. לײװיק־פֿאַרלאַג, תּ"אַ

תּשע"א / 2011. 978־965־7348־26־0 ISBN

אַריה לײביש־לַיִש / סימאלה שלי

(מײַן סימעלע) -

אַ סאַגע (אויף העברעיִש) פֿון אַ ייִדישער קינסטלער־משפּחה אויף דער קאַנװע פֿונעם ייִדישן לעבן אין רומעניע און אין טשערנאָװיץ ערבֿ דער היטלער־ מלחמה. געװידמעט זײַן לעבנס־באַגלייטערין און איר משפּחה און דעם ג וֹ רל פֿון ייִדישן ייִשובֿ אונטער דער רומענישער, דערנאָך סאָװיעטישער הערשאַפֿט. דער מחבר האָט שטודירט און דעביוטירט אַלס אַקטיאָר אין ייִדישן טעאַטער אין רומעניע, און פֿאָרגעזעצט, זינט 1963 אין ישׂראל, װי אַ לעקטאָר און אַקטיאָר, לסוף װי אַ זינגער, גיטאַריסט, אינטערפּרע־ טאַטאָר פֿון ייִדישן ליטעראַרישן און פֿאָלקסטימלעכן ליד. אויך די העלדין פֿון זײַן בוך, זײַן לעבנס־באַגלייטערין סימעלע שנײַדער, איז געװען אַ בינע־קינסטלערין, אַ רעזשיסערין און אויך אַ דיכטערין פֿון ייִדישן ליד.

דאָס בוך, דאָס צװײטע פֿון דער סעריע "בצל העיירה" ("אין שאָטן פֿון שטעטל") איז געשריבן אין אַ פֿליסיקער שפּראַך, מיט טיפֿער עמאָציאָנעלער שפּאַנונג.

412 ז"ז, װײכער אײַנבינד, אילוסטרירטע הילע. פֿאַרלאַג "עקד".

ישׂראל תּשע"א 2011 . מסת"ב - 978־965־7380־32־1

עלילות נעורים (יוגנט־געשיכטעס) -

אוטוביוגרפיות של בני נוער יהודים מפּולין בין שתי מלחמות העולם. - אויטאָביאָגראַפֿיעס פֿון ייִדישע יוגנטלעכע אין פּוילן צװישן ביידע װעלט־ מלחמות. אויסװאַל, אַרײַנפֿיר און הקד מות: עידו בסוק, װעלכער האָט אויך איבערגעזעצט טעקסטן פֿון ייִדיש און פֿון פּויליש אויף עבֿרית. רעדאַקטאָר: אַבֿרהם נאָװערשטערן. שפּראַך־רעדאַקציע: אַבֿרהם בן־אמתי .

דאָס דאָזיקע גרויס־פֿאַרנעמיקע בוך פֿון ענציקלאָפּע־ דישן פֿאָרמאַט איז באַזירט אויף איבער דרײַ צענדליק אויטאָביאָגראַפֿיעס װאָס האָבן זיך אויסגעצײכנט אין אַ קאָנקורס פֿון ייִװ"אָ צװישן ייִדישע יוגנטלעכע פֿון אַלע שיכטן און ריכטונגען אין יאָר 1932 אין פּוילן. די אויס־ געװײלטע אויטאָביאָגראַפֿיעס שאַפֿן צוזאַמען אַ כּמעט אַרומנעמענדיק בילד פֿון דעם לעבן און שטרעבן פֿון דער ייִדישער יוגנט אין יענע יאָרן פֿון שפּאַנונג צװישן דעם אויפֿבלי און חורבן פֿון פּוילישן ייִדנטום. דאָס בוך ברענגט אויך אַרויס אין די עסייען פֿון עידו בסוק און אַבֿרהם נאָװערשטערן אַ תּמציתדיק בילד פֿון די אידעאָלאָגישע און געזעלשאַפֿטלעכע טענדענצן צװישן דער ייִדישער יוגנט אין פּוילן פֿאַר דעם חורבן.

800 ז"ז האַרטער אילוסטרירטער אײַנבינד. אַרויסגעגעבן פֿון בית שלום־עליכם, מרכּז זלמן שזר און דעם תּל־אַבֿיבֿער אוניווערסיטעט. תּשע"ב 2011.